tarihçi ve siyaset adamı

Tataristan Türklerindendir


Sverdlovsk bölgesi, Berözvoskiy kasabasında, 1947 yılında doğdu.

İlk ve ortaokulu doğduğu yerde tamamladı. Liseden sonra Leningrad (şimdiki St. Petersburg) Üniversitesi'nin Doğu Bilimleri Fakültesi'ne girdi.
Birkaç yılını, devletin rutin tercümanlık işlerinde geçirdi.

1980 yılında Tataristan'a döndü. Bundan sonra ilmi, içtimai ve siyasi hayatını belirleyecek olan Tataristan İlimler Akademisi'ne bağlı Galimcan İbrahimov Dil, Tarih ve Edebiyat Enstitüsü'nde çalışmaya başladı.

1989'dan itibaren Sovyetler Birliği'nin çözülüşe başladığı günlerde, seksen yıllık Rus-Sovyet iktidarına karşı ilk muhalefet teşkilatı olan 'Tatar İçtimai Merkezi'ni kurdu. Bir grup akademisyenle adından söz ettirdi. Kısa zamanda halk üzerinde tesir bırakan bu hareket, siyasal bir cereyana döndü.

1990 yılında, ilk Tatar milli bağımsızlık partisi olan İttifak Partisi'ni kurarak, genel başkanı oldu.

Bütün Türkistan, Sibirya ve Kafkasya Türklerinin biraraya geleceği "Türk Halkları Asamblesini" kurup ilk başkanı oldu. Kazak aydınlarından Olcas Süleymanov'la birlikte, ilki Kazakistan'da olmak üzere Türk Halkları Birliği Kongresini gerçekleştirdi.

İttifak Partisi genel başkanlığını Fevziye Bayramova'ya bıraktı. Türk Halkları Asamblesi Genel Başkanlığını 1991-1993 yılları arasında yürüttü. Görevi, Çuvaş Türklerinden V.Timofiyef'e bıraktı. 1991-1997 yılları arasında ikinci başkanlık görevini yürüttü. Bundan sonra İlimler Akademisi'ndeki ilmi görevine döndü.

Tataristan'da ilk milli muhalefet hareketinin çekirdeği sayılan Şehabeddin Mercani Kültür Merkezi'nin de kurucularındandır.

Yerli ve yabancı gazetelerde, dergilerde yayınlanmış yüzlerce makalenin yazarıdır. Türk halklarının, milletlerarası konferans, kongre ve toplantılarda savunucusu oldu.

Roza Hanım'dan Ayas adında bir çocuğu vardır. Halen Kazan'da Tataristan Bilimler Akademisi, Tarih Enstitüsü'nde araştırmacı olarak çalışmaktadır.

"Türkçülüğün Doğuşu ve Gelişimi" adlı yayınlanmış bir eseri bulunmaktadır.