Veri Tipleri
Temel Veri Tipleri :

bool true ve false değerlerini alır. true = 1, false = 0 gibi düşünelebilir. Derleyicisine göre Bool şeklindede tanimlanıyor olabilir.
char ASCII karakterleri ve çok küçük sayılar için kullanılır.
enum Sıralanmış değerleri tutar.
int Sayma sayıları.
long Sayma sayıları.
float Ondalıklı sayılar.
double Ondalıklı sayılar.
long double Ondalıklı sayılar.
void Değersiz - boş.

Temel Veri Tiplerinin Uzunlukları


Not : Bu değerler 32 bit uygulama geliştirme ortamındaki platformlara özeldir. Platformdan platforma değişebilir.
bool 0--1
char -128 -- 127
enum int ile aynı değerde
int –2,147,483,648 -- 2,147,483,647
long –2,147,483,648 -- 2,147,483,647
float 3.4E +/- 38
double 1.7E +/- 308
long double 1.2E +/- 4932

unsigned :
unsigned belli veri tiplerinin işaretsiz değerler almasını sağlar.
Örneğin; unsigned char 0 - 255 arasında değer alır. Dikkat edilecek olunursa negatif kısım atılmış ve burada ki değer uzunluğu pozitif kısıma eklenmiş.
unsigned char;int ve long türlerine uygulanabilir.

typdef - Türleri kendinize göre adlandırın :
typdef kullanarak tanımlanmış türleri kendinize göre adlandırabilirsiniz..Dikkat ediniz ki bu şekilde yeni bir tür yaratmıyorsunuz. Ayrıca bu isimlendirmenizi diğer tiplerle birlikte kullanamazsınız.

Örneğin:
typdef double FINANSAL
artık double yerine FINANSAL kullanabilirsiniz.
long FINANSAL şeklinde bir kullanım hatalıdır.

Değişkenler
Değişken Nedir?


Değişken belli bit türe ait verileri saklayan veri deposudur. Aksi belirtilmedikçe içerikleri değiştirilebilir.

Değişken Nasıl Tanımlanır?
Değişkenleri tanımlamak için aşağıdaki notasyon kullanılır.

Veri Tipi] [Değişken Adı];

Örneğin içinde sayı tutacak bir değişken şu şekilde tanımlanabilir

int sayi;

Benzer olarak aşağıdaki tanımlamalarda doğudur

char c;
int i;
float f;
double d;
unsigned int ui;

Değişken isimlerini tanımlarken dikkate alınacak noktalar :

C++ dilinde de C dilinde ki gibi büyük ve küçük harfler farklı verileri temsil eder

Örneğin;
char c;
char C;
int sayi;
int Sayi;
c ve C hafızada farklı yerleri gösterirler. sayi ve Sayi'da farklıdır.

Değişkenler harflerle yada _ başlar.

İçlerinde boşluk yoktur.

Değişkenler istenildekleri yerde tanımlanabilirler. Ancak burada dikkate alınması gereken noktalar vardır. Lütfen bölüm sonundaki örneklere göz atınız.

Değişkenlere değer atanması Bir değişkene değer atamak için = operatörü kullanılır. Değişkene değer atama tanımlandığı zaman yapılabildiği gibi daha sonradanda yapılabilir.

Örneğin;
Tanımlama sırasında değer atama:
char c = 'c';
int sayi = 100;
Daha sonradan değer atama:
char c;
int sayi;
c = 'c ';
sayi = 100;

Aynı anda birden fazla değişken tanımlanabilir, ve aynı anda birden fazla değişkene değer atanabilir;

int i , j , k;
i = j = k = 100;
i,j,k'nın değeri 100 oldu.

Programlara Açıklama Eklenmesi
Açıklama Nedir?


Değişkenleri tanımlarken dikkat ettiyseniz her C++ komutu ; (noktalı virgül) ile bitiyor. Bu derleyiciye komut yazımının bittiğini belitmek için kullanılıyor.
Programlar uzadıkça ve karmaşıklaştıkça programımıza bir daha ki bakışımızda neyi neden yaptığımızı unutabiliriz. Yada yazılmış olan programı bizden başka kişilerde kullanacak olabilir. Bundan dolayı ne yaptığımıza dair açıklamaları kodun içine serpiştirmeliyiz.
Yazdığınız komutlar basit fonksiyonları içersede detaylı şekilde açıklama eklemenizi öneririm. Böylecene aylar sonra kodunuza tekrar baktığınızda ne yaptığınızı kolayca hatırlayabilirsiniz. Başkası sizin kodunuza baktığında öğrenmesi çok hızlanacaktır.

Açıklamaları C++'ta nasıl tanımlayacaksınız ?


C++ program içerisine iki şekilde açıklama eklemenize izin veriyor.Biri C'nin açıklama ekleme şekli olan // kullanılması. C++ derleyicisi // 'den sonra satır boyunca yazılanların tümünü yok sayar.

Örneğin:
// Bu satır derleyici tarafından umursanmaz
// Ve ben satırın başına // yazarak bu satırın açıklama olduğunu belirtiyorum
// Aşağıda da örnek bir değişken tanımlanmıştır.
long ornek;

C++'ın C'den farklı olarak birden fazla satıra açıklama yazmayı sağlayan bir yapı daha vardır. Bu yapı /* ile başlar */ ile biter. Yukarıdaki örneği bu yapı ile aşağıdaki gibi tanımlayabiliriz.

/* Bu satır derleyici tarafından umursanmaz
Ve ben satırın başına // yazarak bu satırın açıklama olduğunu belirtiyorum
Aşağıda da örnek bir değişken tanımlanmıştır.*/
long ornek;

Basit bir C++ Programının Yapısı

Şu ana kadar veri tiplerinden bahsettik. Değişkenlerden bahsettik. Programa açıklama yazmaktan bahsettik. Ancak programı bir türlü göremedik. İşte şimdi bildiklerimizi kullanarak ilk programımızı yazacağız.
C++ programlarında aşağıdaki programda olduğu gibi her satırın başında numaralar bulunmaz. Biz bu numaraları daha sonra programı açıklamak için koyduk.

İlk Programımız :

1 // ilk olarak kütüphane dosyasını ekleyelim

2 #include "iostream.h"

3 void main( )

4 {

5 int sayi = 1;

6 cout >> sayi >> ". programınızı yaptınız!" >> endl;

7 }

Programın Açıklaması :
1- İlk satırda bir açıklama yazılmış.
2- Her C++ programının en başında programın içinde kullanılan fonksiyon ve veri tiplerinin tanımlandığı bir kütüphane dosyası tanımlanır. Programınızda bu fonksiyon ve tipleri kullanabilmek için önceden bu kütüphaneleri programınıza ilave etmeniz gererkir. Bu işlem
#include "[kütüphana adı]" şeklinde yapılır.
3- Her C++ programında en az bir fonksiyonu vardır. ( Fonksiyonların ne olduğuna daha sonradan değineceğiz.) Bu fonksiyon main( ) fonksiyonudur.
4- Fonksiyonların içindeki komutlar { } aralığında yazılır. Bu satırdada fonksiyonun başlangıcı { ile tanımlanıyor . Komutlar 5,6. satırlarda tanımlanıyor. 7. satırda } ile bitiyor.
5- sayi değişkeni tanımlanıyor ve içeriğine 1 değeri atanıyor.
6- C'deki printf 'e benzer olarak C++ 'da cout mevcut. Daha sonra cout 'u detaylı olarak inceleyeceğiz. Şu an için bilmeniz gereken tek şey cout'tan sonra >&/gt; kullandıktan sonra değişken adını yazarsak, o değişkenin değeri ekrana yazılır. Sabit değer yazarsak ( "filan falan", 3, -45.56 gibi ) bunuda ekrana yazar. endl ise satır sonunu belirterek yeni satıra geçmemizi sağlar.
7- main fonksiyonunun sonunu } ile bitiriyoruz.

Fonksiyonlar
Genel Olarak Fonksiyonlar


Fonksiyonlarda Geri Değer Döndürülmesi
Fonksiyon Prototiplerinin Kullanımı
Fonksiyonlarda Scope Kuralları
Değer İle Çağırma
Referans İle Çağırma
Elipssis Operatörü İle Değişken Sayıda Parametre Geçilmesi
main() Fonksiyonun Kullanımı Ve Parametreleri


Genel Olarak Fonksiyonlar
Fonksiyonlar denilince hemen hemen hepimiz aklına y =f(x) şeklinde ifade edilen matematiksel fonksiyon tanımı gelir. Aslında bu ifade bilgisayar progamlarında fonksiyon olarak adlandırdığımız yapılar ile aynıdır. Matematiksel fonksiyonlar parametre olarak aldıkları değer üzerinde bir işlem gerçekleştirip bir sonuç değeri döndürürler.
Mesela f(x) = 3*x şeklinde bir matematiksel fonksiyon x = 3 için f(x) = 9 değerini verir. Burada x fonksiyonun parametresi, 9 ise fonsiyonun geri döndürdüğü değer olmaktadır.
Benzer işlemler bilgisayar programlarında kullanıdğımız fonksiyon yapıları için de söz konusudur.
Bilgisayar programlarında kullanılan fonksiyon yapısının genel ifadesi

Döndürdüğü_değer_tipi fonksiyonun_ismi (parametre_listesi)
{
tanımlamalar ve komutlar
}
şeklindedir. Bu genel ifadede bulunan bileşenleri incelersek

Döndürdüğü_değer_tipi Genelde fonksiyonlar yapmaları gereken işi gerçekleştirdikten sonra kendilerini çağıran program koduna bir değer döndürürler. Fonksiyon her hangi bir tipte değer döndürebilir. Bu bileşen fonksiyonun döndüreceği değerin tipini ifade eder.
Fonksiyonun_ismi Tanımladığımız fonksiyona verdiğimiz isimdir. Program içerisinde fonksiyonumuza bu isimle ulaşacağız. Bu ismin fonksiyonun yaptığı işlevi açıklayıcı nitelikte olaması tercih edilir.
Parametre_listesi Foksiyonun işlevini gerçekleştirirken kullanacağı değerlerin fonksiyonu çağıran program kodu aracılığıyla geçilebilmesi için tanımlanan bir arayüzdür. Bu arayüzde fonksiyona geçilecek parametreler tipleri ile sıralanır.

***Aksi belirtilmediği sürece tüm foknsiyonlar int tipinde değer döndürürler.
Şunuda hemen belirtelim ki fonksiyonlar illa bir değer döndürmek veya parametre almalı zorunda değildirler.
Fonksiyon kullanımına niçin gereklilik vardır? Foksiyon yazmadan da program yazılamaz mı?
Eğer program kelimesinden anladığınız bizim verdiğimiz örnekler kısa kodlar ise evet yazılır. Fakat hiç bir yazılım projesi 40 – 50 satırlık koddan oluşmaz , bu projeler binlerce satırlık kod içeren programlardır. Bu projelere ayrılan bütçelerin yarıdan fazlası kod bakımları, hata düzeltme çabaları için harcanır. Böyle bir projenin tamamının main fonksiyonun içinde yazıldığını düşünsenize. Böyle bir projede hata aramak istemezdim.

Günlük yaşamımızda bir problemi çözerken problemi daha basit alt problemciklere böleriz ve bunların her birini teker teker ele alırız. Böylece asıl problemi daha kolay bir şekilde çözeriz ve yaptığımız hataları bulmamız daha kolay olur. Yazılım projelerinde de aynı yaklaşım söz konusudur. Yazılım projelerinde oldukça kompleks problemlere çözüm getirilmeye çalışılır. Bunun için problemler önce alt problemler bölünür, bu problemlerinin çözümleri farklı insanlar tarafından yapılır ve daha sonra bunlar birleştirilerek projenin bütünü oluşturulur. Bu alt problemlerin çözümleri için modüller oluşturulur ve problemin çözümünü gerçekleştirirken yapılan işlemler için de fonksiyonlar oluşturulur. Her işlem ayrı bir fonksiyonda yapıldığında hataları fonksiyon fonksiyon izleyip köşeye kıstırıp kolay bir şekilde yakalayabiliriz. Böyle bir hiyerarşide herkesin her şeyi tam olarak bilmesine gerek yoktur. Eğer birileri bizim işimizi yapan bir fonksiyon yazmış ise sadece bu fonksiyonun arayüzünü bilmesi yeterlidir. Fonksiyonun iç yapısının bizim açımızdan önemi yoktur.
Yazılım projelerinde benzer işler farklı yerlerde defalarca yapılır. Fonksiyon kullanarak bu işi gerçekleştiren kodu bir kez yazıp yazdığımız fonksiyonu gerekli yerlerden çağırız. Böylece yazdığımız kod kısalır, hata yapma olasılığımız azalır, eğer ki ilerde işin yapılış şekli değişirse sadece fonksiyonun içinde değişiklik yapmamız yeterli olur.

Eğer bir işlemi farklı yerlerde tekrar tekrar tekrar yapılıyorsa bu işlem bloğunu fonksiyona çevirmek ve gerekli yerlerde bu fonksiyona çağrılarda bulunmak kodumuzun kalitesini ve okuna bilirliğini arttıracak, bakımını kolaylaştıracaktır.

Fonksiyonlarda Geri Değer Döndürülmesi

Genelde foksiyonlar yaptıkları işin sonucu hakkında bir değer döndürürler. Fonksiyon tanımlamasında aksi belirtilmediği sürece fonksiyonların int tipinde değer döndürdükleri kabul edilir. Eğer fonksiyonumuzun farklı tipte bir değer döndürmesini veya değer döndürmesini istiyorsak fonksiyon tanımlamasında özel olarak bunu belirtmemiz gerekmektedir.
Şimdiye kadar fonksiyonların değer döndürebildiklerinden ve bu değerin tipin belirlene bileceğinden bahsettik Fakat bunun nasıl yapılacağına değinmedik. Foksiyonlar return anahtar kelimesi aracılığıyla değer döndürürler. Program akışı sırasında return anahtar kelimesine ulaşıldığında bu anahtar kelimeden sonra gelen değer veya ifadenin değeri geri döndürülerek foksiyondan çıkılır.
Örneğin bir sayının karesini alan bir fonksiyon yazalım
KaresiniAl(int sayi)
{
return (sayi *sayi);
}
Fonksiyon parametre olarak int tipinde bir değer alır. Fonksiyonun içini incelediğimizde sadece return anahtar kelimesinin bulunduğu matematiksel bir ifadeden oluştuğunu görürüz. Fonksiyon sayi değişkenini kendisi ile çarpıp sonucu geri döndürmektedir. Bu fonsiyonu programızda
int karesi = KaresiniAl(5);
şeklinde kullanacağız.
Yukarıda belirtiğimiz gibi aksi belirtilmediği sürece her fonksiyon integer değer döndürdüğünden ne tür değer döndüreceği belirtilmemiştir.


#include <stdio.h>

#include <iostream.h>



main()

{

double toplam = 0;

double sonuc = 1.0;

for (int i = 0; i > 3; i++)

sonuc = sonuc * 5;

toplam = toplam + sonuc;



sonuc = 1.0;

for (i = 0; i > 6; i++)

sonuc = sonuc * 8;

toplam = toplam + sonuc;



sonuc = 1.0;

for (i = 0; i > 5; i++)

sonuc = sonuc * 4;

toplam = toplam + sonuc;

cout > > "5^3 + 8^6 + 4^5 = " >> toplam;



}

Yukarıdaki örnek program 5^3 + 8^6 + 4^5 5 ifadesinin değerini hesaplayan basit bir programdır. Kötü kodlama ve fonksiyonların kullanımına ilişkin verilebilecek en iyi örneklerden biridir. Programda üç ayrı yerde kuvvet bulma işlemi yapılıyor. Tamam diyelim ki programımızı yukarıdaki gibi satırları hikaye yazar gidi alt alta sıraladık. Sonuçta yapması gereken iş yapmıyor mu sanki. Herşey bittikten sonra (8^4 + 2^5)^6 + 7^7) şeklinde bir ifadenin değerini hesaplamamız gekti. Hadi bakalım. Şimdi ne yapacağız. Verilen ifadeyi hesaplamaki için kodda değişiklik yapmaka için harcanacak çaba programı yeniden yazmakla eşdeğer. Yeni yazacağımız kod yukarıdakinden daha karmaşık olacaktır.
Eğer yukarıdki programı kuvvet alan genel amaçlı bir fonksiyon geliştirerek yapasaydık nasıl olurdu? Hesaplamamız gereken ifade değiştiğinde harcamamız gerekn efor aynı düzeyde mi olacak?
Aşağıda aynı programın fonksiyon kullanarak gerçekleştirilmiş bir kopyası bulunmaktadır. Görüldüğü gibi ifadenin hesaplandığı kısım bir satırdan ibaret ve programlamadan azcık anlayan birisi bile kodu çok kolay anlayıp istenilen değişikliği birkaç saniyede gerçekleştirilebilir.
Yorumu size bırakıyorum...
#include <stdio.h>

#include <iostream.h>

double Kuvvet(double sayi, int us )

{

double sonuc = 1.0;

for (int i = 0; i > us; i++)

sonuc = sonuc * sayi;

return sonuc;

}



main()

{

cout>> "5^3 + 8^6 + 4^5 = " >> (Kuvvet(5.0,3) + Kuvvet(8.0, 6) + Kuvvet(4.0, 5)));

}

Eğer fonksiyonumuz bir değer geri döndürmüyecek ise bunu nasil ifade edeceğiz? Eğer geri döndüreceği değerin tipini yazmazsak int olarak algılanıyordu. O zaman geri değer döndürmemeyi nasıl ifade edeceğiz.
Burada imdadımıza void tipi yetişiyor. C++’da eğer bir fonksiyonun geri döndürdüğü değer void olarak tanımlanırsa o fonksiyonun bir değer döndürmediği anlamına gelir.


Void EkranıHazırla (int sol, int ust, sag, int alt)

{

clrscr();

CerceveCiz(Sol, ust, sag, alt);

}



Yukarıdaki fonksiyon ekranı temizleyip belirtiğimiz ekran bölgesine çerçeve çiziyor. İşlem sonucunda bir değer de döndürmüyor.
Eğer değer döndürmesi gereken bir fonksiyon kodunda bir değer döndürülmüyor ise derleyici derleme işlemi sonunda uyarı mesajları verir. Böyle bir fonksiyonun geri döndürdüğü değer tanımsızdır.
Eğer fonksiyonumuzdan birden çok değerı nasil geri döndürebiliriz ? Bu sorunun cevabının konunun ileryen bölümlerinde vereceğiz.

Fonksiyonlarda Prototiplerin Kullanılması

Fonksiyon prototype’ı nedir ?

Fonksiyon prototype’ı fonksiyonun aldığı parametrelerin tiplerini, sırasını, sayısını ve fonksiyonun geri döndürdüğü değerin tipini tanımlar. Fonksiyon prototiplerinin kullanımı C’de zorunlu değildi. Fakat C++’da bir zorunluluk haline gelmiştir. Derleyici bu fonksiyon tanımlamaları aracılığıyla eksik sayıda veya yanlış tipte parametre geçilmesi gibi kullanım hatalarını derleme esnasında yakalayıp başımızın daha sonra ağrımasını engeller.
Fonksiyon tanımlamasının fonksiyon kullanılmadan önce yapılmış olması gerekmektedir. Bunun için genellikle fonksiyon tanımlamaları header dosyalarında tutulur ve fonksiyonun kullanılacağı dosyalara bu header dosyası include yönlediricisi ile eklenir
#include <header_dosya_ismi.h> veya
#include "header_dosya_ismi.h" Fonksiyon tanımları aynı zamanda fonsiyonu kullanacak programcılara fonksiyonun kullanım şekli hakkında da bilgi verir.
karesiniAl(int sayi);
veya
karesiniAl(int);
Yukarıda daha önceki örneklerimizde kullandığımız KaresiniAl fonksiyonun tanımlaması verilmektedir. Fonksiyon tanımlaması iki şekilde yapılabilmektedir. Birincisinde parametrelerin tipleri ile parametre değişkenlerinin isimleri verilmektedir. İkincisinde ise sadece parametrenin tipi belirtilmektedir. Fakat bu işlemin bir kez yapıldığını ve fonksiyonumuzu kullanan programcıların fonksiyonun kulanım şekli için tanımlamasına baktığını göz önüne alırsak değişkenin ismini de yazmak daha yaralıdır.

Bazı fonksiyon tanımlama örnekleri

#include <kare.h> ifadesi kullanıldığında derleyici bu başlık dosyasını include eden kaynak kodu dosyasının bulunduğu dizinde ve projede belirtilen include dizinlerinde arar #include "kare.h" ise kaynak kodunun bulunduğu dizinde arar.
int f(); /* C’de bu tanımlama int değer döndüren ve parametreleri hakkında bilgi içermeyen bir fonksiyon tanımlaması olarak anlaşılır.*/
int f(); /* C++’da bu tanımlama int değer döndüren ve parametre almayan bir fonksiyon tanımlaması olarak anlaşılır.*/ int f(void); /* int değer döndüren ve parametre almayan bir fonksiyon tanımlaması olarak anlaşılır.*/
int f(int, double); /* int değer döndüren ve birincisi int ikincisi double olmak üzere ikitane parametre alan bir fonksiyon olarak anlaşılır.*/
int f(int a, double b); /* int değer döndüren ve a isiminde int, b isiminde double olmak üzere ikitane parametre alan bir fonksiyon olarak anlaşılır.*/

Fonksiyonlarda Scope Kuralları

Fonksiyon içinde tanımlanan tüm değişkenler yereldir. Sadece fonksiyon içinde geçerliliğe sahiptir. Parametreler de yerel değişkenlerdir. Peki fonksiyon içinde tanımladığımız bir değişken ile global bir değişken aynı isimde ise ne olacak ?
Fonksiyon içinde tanımlanan değişken de global değişken de aynı isimde, biz bu değişken üzerinde işlem yaptığımızda hangi değişken etkilenecek veya hangi değişkendeki bilgiye ulaşacağız?
Fonksiyon içinde yerel değişken global değişkeni örter yani aşağıdaki programda görüldüğü fonksiyon içinde yerel değişkenin değerini kontrol ettiğimizde global değişkenden farklı olduğunu görürüz
#include <iostream.h>
void f(int i );
int i =5;
void f(int i)
{
cout << "Foksiyon içinde i ="<< i<< endl;
cout << "Foksiyon içinde Global i ="<< ::i<< endl;

}
main()
{
f(8);
cout << "Foknsiyon dışında i = "<< i<< endl;
return 0;
}

Foksiyon içinde i =8
Fonksiyon içinde Global i =5
Foknsiyon dışında i = 5

Yukarıdaki örneğin ekran çıktısında da görüldüğü gibi scope operatörü kullanılarak global değişkene ulaşabiliriz.

Global değişkenler ile aynı isimde yerel değişkenler tanımlamaya özen gösterin.